Home - intro en nieuws


                       WELKOM BIJ HET EXPERTISECENTRUM VAKDIDACTIEK KUNSTTHEORIE.

   
Fotografie: Tomek Whitfield

De afdeling vakdidactiek Kunsttheorie van het landelijk expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken stelt zich ten doel de kwaliteit van het onderwijs in de kunsttheorie te verbeteren. Ze doet dat door het ontwikkelen, bijeenbrengen, delen en toepassen van vakdidactische kennis gericht op kunstanalyse, kunstgeschiedenis, kunst algemeen, CKV en museumeducatie. Het expertisecentrum kunsttheorie werkt aan vakdidactische producten, organiseert trainingen (die samen een leergang vormen) en geeft advies. De primaire doelgroepen zijn: lerarenopleidingen in de kunsttheorie en docenten in de kunsttheorie van het voortgezet onderwijs. Op deze website kunt u een overzicht van onze producten en diensten vinden. Kijk voor actuele informatie onder Nieuws. Op LinkedIn hebben we een Expertisecentrum kunsttheorie groep waar u zich voor kunt aanmelden.

Inmiddels werken we vanuit het expertisecentrum-kunsttheorie structureel samen met: het Stedelijk Museum, het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum. Daarnaast werken we samen met het Gemeentemuseum Den Haag, de KU Leuven, Muzes Vlaanderen, Fundament Foundation.

Marie-Thérèse van de Kamp MA, MSc, Projectleider Expertisecentrum kunsttheorie, Vakdidacticus, ILO UvA 
Anne Marie van der Vlies MA, Vakdidacticus Kunsttheorie, ILO UvA 
info@expertisecentrum-kunsttheorie.nl i.s.m.
Willemien Cuijpers MA, Docent Kunstgeschiedenis, ArtEZ en docent Kunst Algemeen en CKV, Beekdal Lyceum, Arnhem
Valentijn Rambonnet MA, Docent Kunst Algemeen en Museumdocent Stedelijk Museum en Rijksmuseum, Amsterdam    
Karen Wisselaar MA, Docent Kunst Algemeen, CKV en Nederlands, Linde College, Wolvega
 

                                NIEUWS:

NIEUWSBRIEF: via de tab links onderaan kunt u zich aanmelden voor onze nieuwsbrief. 

NIEUWS: WINNAARS RIJKSMUSEUM JUNIOR FELLOW 2017 - LAURA, BART en ANNE-KRIS: PROFICIAT!  De winnaars van Het Rijksmuseum Junior Fellowshipeen jaarlijkse profielwerkstukwedstrijd voor talentvolle vwo-leerlingen, is bekend. Bart van Beerschoten. Anne-Kris Koomen en Laura de Valk sleepten een studiebeurs ter waarde van 1500,- euro in de wacht voor hun profielwerkstuk Van Geschiedenis naar Roman. Uit handen van Sander Bersee, directeur Erfgoed en Kunsten van het Ministerie van OCW, ontving het drietal ieder een studiebeurs van € 1.500,-. De bekendmaking was de apotheose van een feestelijke bijeenkomst in het Rijksmuseum met alle genomineerden, gepresenteerd door Bart Meijer, bekend van onder andere Klokhuis. Van geschiedenis tot roman: Bart van Beerschoten, Laura de Valk en Anne-Kris Koomen hebben onderzoek gedaan naar de aanslag van de Geuzen op Amsterdam in 1577 en de resultaten daarvan neergelegd in een echte, soepel geschreven roman. De jury van experts uit verschillende vakgebieden verkoos hun werkstuk unaniem tot het beste. Juryvoorzitter Ad van Liempt (journalist en programmamaker): We waren als jury getroffen door de diepgang van het onderzoek maar ook door het plezier dat ze eraan beleefd hadden. Een van de juryleden schreef: ‘Je ziet de drie aan de keukentafel zitten: schrijven, overleggen, hun personages van een karakter voorzien, aankleden en een woning geven.’ Bovendien heeft het trio veel werk gemaakt van de studie naar het wezen van de historische roman. Het resultaat, de roman De Opdracht, hebben ze als een echt boek laten verschijnen. Het geheel, zei een van de juryleden, is meer dan de som der delen. Rijksmuseum Junior Fellowship: Jaarlijks brengen meer dan 150.000 leerlingen een bezoek aan het museum. Naast het kennis maken met de collectie wil het Rijksmuseum met het Junior Fellowship ook leerlingen interesseren voor vakgebieden als conservering en restauratie, en de mogelijkheden daarvan voor hun verdere opleiding. Traineeship: De schrijvers van de negen beste inzendingen hebben, voorafgaand aan de uitreiking, een vijfdaags museaal onderzoeksprogramma gewonnen. Dit jaar stond het koloniale verleden van Nederland centraal. De deelnemers werkten in een team, onder leiding van een regisseur, conservatoren en educatoren aan een korte video en een rondleiding die ze tijdens de uitreiking presenteerden. Ver boven de rest: Hoewel er negen werkstukken genomineerd waren, werd het de jury, onder leiding van journalist en programmamaker Ad van Liempt, al snel duidelijk dat twee werkstukken ver boven de rest uitstaken. Naast de uiteindelijke winnaar werd de jury namelijk ook erg enthousiast van het werk van Adrienne Butôt van het Sint Vitus College in Bussum. Voor haar werkstuk Stofuitdrukking in de schilderkunst deed zij onderzoek naar het schilderen van zijde in de zeventiende eeuw. Een kunsthistoricus in de jury constateerde dat hij er het nodige van geleerd. Verder was er nog iets bijzonders aan dit profielwerkstuk. De illustraties waren ‘aangekleed’ met echte stof, een op zichzelf eenvoudige ‘vorm-vondst’ die een grote informatieve meerwaarde opleverde volgens de jury. (tekst: Rijksmuseum website & Rijksmuseum via scholieren.com. foto: Bart van Beerschoten, Laura de Valk en Anne-Kris Koomen - Rijksmuseum)

NIEUW: CKV NIEUW - LESVOORBEELD FEIT & FICTIE: 'AN OPEN WORLD BEGINS WITH AN OPEN MIND'
Op Youtube is een video te vinden van Momondo, The DNA journey. Deze video kun je aan CKV leerlingen laten zien. De boodschap is heel duidelijk 'An open world begins with an open mind'. Nu is de video heel duidelijk geregisseerd (film, theater, muziek). Aan leerlingen kun je na afloop vragen 'Zijn dit authentieke reacties van mensen (feit) of zijn het acteurs (fictie - geënsceneerd) die deze reacties spelen? '. Dit is de discussie die op youtube te vinden is onder deze veelbekeken video. Vervolgens kunnen leerlingen met behulp van het schema van de begrippenlijst en/of het ILO UvA Analysemodel heel nauwkeurig observeren en analyseren welke argumenten zij hebben voor ofwel feit (echte reacties van echte mensen/ authentiek) ofwel fictie (gespeelde reacties door acteurs/ geënsceneerd). Je kunt als docent eventueel ook nog differentiëren door groepjes leerlingen verschillende aspecten te laten bekijken, beschrijven en analyseren aan de hand van de vragen: welke rol spelen de filmische middelen in de communicatie? en/of welke rol spelen de theatrale middelen? en/of welke rol spelen de muzikale middelen?. Daarna (kritisch denken) kun je als docent in een interactieve dialoog vragen (gericht op 'interpreteren' en 'evalueren') of deze kwestie van feit of fictie van belang is voor de boodschap die dit project over wil brengen. Doet het ertoe of niet? Waarom wel/niet? Verandert het de boodschap? Is die daardoor minder effectief of juist effectiever? Verandert je mening over de effectiviteit van de video als deze ofwel door een NGO organisatie gemaakt zou zijn ? of als er een (commerciële) reisorganisatie achter zou zitten?
Op deze manier kun je als CKV docent leerlingen:
a) CKV VERKENNEN - na laten denken over de centrale vraag waarmee de video begint is 'Would you dare to question who you really are?' Deze vraag is goed te verbinden aan de opdracht van CKV VERKENNEN, het maken van een kunstautobiografie. Het proces dat in deze video te zien is (traceren van de culturele oorsprong van mensen op basis van hun DNA) is vergelijkbaar met het traceren van de eigen culturele vorming door leerlingen.

b) CKV VERBREDEN - bewust maken van manieren waarop filmische, theatrale en muzikale middelen ingezet kunnen worden om inhouden aan publiek over te brengen (communiceren) en hen kritisch laten reflecteren op de rol van de media (in de massacultuur) voor de kijker (en in hoeverre jouw perceptie door de filmische, muzikale, theatrale vormgeving gestuurd wordt) en eventueel verbanden leggen met aspecten van burgerschapsvorming.  
c) CKV VERDIEPEN (beschouwend en artistiek creatief) - bewust maken van manieren waarop je onderzoek kunt doen (bijv. door empirisch onderzoek - observeren - of door literatuuronderzoek - op basis van bronnen nagaan op welke manier de film van het project 'Momondo, The DNA journey' is geregisseerd (wie de makers zijn en wat zij beoogden) en vervolgens wat zij zelf zouden kunnen bedenken om een dergelijke boodschap vorm te geven in film, theater, muziek of beelden. Ook zou je verbanden kunnen leggen met andere vakgebieden: biologie (wat is de relatie tussen genen en omgeving? tussen nature en nurture/natuur en cultuur?) of met filosofie (Wat is de relatie tussen ethiek en esthetiek m.b.t. deze video of: Is er sprake van (emotionele) retorica in deze video? - waar/hoe/wanneer). Daarbij kan eventueel ook gevraagd worden aan leerlingen om er een tweede dimensie bij te betrekken (amusement en engagement; schoonheid en lelijkheid).
d) CKV VERBINDEN - vragen verbanden te leggen tussen domein A: verkennen, de kunstautobiografie en het domein B: verbreden van CKV nieuw en de dimensie 'feit en fictie' en C: verdiepen en D: verbinden.

HOLLANDSE MEESTERS ongetwijfeld hebt u ook naar de fascinerende reeks portretten van kunstenaars gekeken getiteld 'Hollandse Meesters' alle video's staan online te vinden op:  http://hollandsemeesters.info/ 

DOWN TO EARTH - FUNDAMENT FOUNDATION EDUCATIE - Steeds meer mensen zijn zich ervan bewust dat de aarde niet onuitputtelijk is. Dit besef heeft een terugkeer naar het kleinschalige, het collectieve en de natuur tot gevolg en gaat gepaard met het streven naar duurzaamheid en met consuminderen, guerilla-tuinieren en urban farming, met slow cooking en met de revival van het bakken en breien. Het gaat daarbij in alle gevallen om een pas op de plaats. De herwaardering voor het ambacht sluit hier naadloos bij aan. Het werken met klei neemt in dit opzicht een bijzondere positie in. Klei die door de kunstenaar met de blote hand bewerkt wordt, verbindt het lichaam direct met de aarde, zowel in de betekenis van globe als van grond, modder en land. Het educatieve product Down to Earth gaat heel concreet in op deze nieuwe benadering van de aarde door te onderzoeken wat er verstaan wordt onder ambacht en ambachtelijkheid. Vervolgens wordt er gefocust op het materiaal klei, vanuit het perspectief van de hedendaagse keramische sculptuur. Toegepaste keramische kunst blijft buiten beschouwing. Uiteindelijk zullen leerlingen zo goed geïnformeerd zijn, dat ze op een originele manier met klei aan de slag kunnen. Down to Earth heeft de vorm van een meervoudig full colour vouwblad (8 A3 pagina’s, gevouwen naar A4) met een docentenhandleiding en een logboek voor de leerlingen. Het product is geschikt voor leerlingen in onder- en bovenbouw, voor leerlingen van vmbo, havo, vwo en mbo en voor het vak CKV (nieuwe stijl) en Kunst Beeldend. Meer info en bestellen? deze link . Tijdens de training op 13 oktober 2016, zal dit project ook toegelicht worden in een van de workshops.

TRAINING EXPERTISECENTRUM KUNSTTHEORIE 2016: VERBINDEN EN TRANSFORMEREN de vakdidactiek van de creativiteit. In Tilburg vond op donderdag 13 oktober 2016 de training van het Expertisecentrum Kunsttheorie plaats. Deze training bestond uit lezingen en workshops in de Spoorzone in Tilburg gericht op actuele ontwikkelingen in het onderwijs, zoals Kunst & Maatschappij; interculturaliteit & burgerschapsvorming; CKV nieuwe stijl en de mogelijkheden van de dimensies van kunst; Creatieve artistieke processen & onderzoekend leren; Kunst, vakmanschap & vindingrijkheid. De training was voor docenten kunstvakken van vmbo, havo, vwo en mbo en voor docenten onderbouw en bovenbouw en voor docenten praktijk en theorie. De training werd met enthousiasme ontvangen en werd goed gewaardeerd (gemiddeld cijfer van een 8).  

LERARENONTWIKKELFONDS, 'CREATIVITEIT LEREN IN HET KUNSTLAB': Op de website van het LerarenOntwikkelFonds is het project 'Creativiteit leren in het kunstlab' te vinden, evenals de BLOGS over dit project van Marie-Thérèse van de Kamp, BLOG Creativiteit & leren in het kunstlab. BLOG 'Pilotproject 1: pop-up-kunst-lab-moonshot-thinking'; BLOG 'Creatief Combineren'.

NIEUW EXAMENPROGRAMMA CKV PER 2017Vlak voor de zomervakantie heeft Staatssecretaris Dekker in een brief aan de kamer het nieuwe examenprogramma voor CKV aangekondigd. Het examenprogramma gaat per augustus 2017 in. Hier kunt u het Nieuwe Examenprogramma CKV per 2017 downloaden. Een korte presentatie werd op dinsdag 14 juni gegeven op de studiemiddag voor docenten in Tilburg, georganiseerd door CIST (Cultuur in Scholen in Tilburg). De handout kunt u hier downloaden. Een uitwerking van een idee voor CKV nieuwe stijl en dat verbonden aan de ideeën over Onderwijs 2032, is te vinden op de website van het LerarenOntwikkelFonds: creatief combineren

 

Werk van Christo - Floating Piers - Lago Iseo, - M.T. van de Kamp, 24 juni 2016 

 

AANMELDEN VOOR SEPTEMBERSTART ILO UvA LERARENOPLEIDING KUNSTGESCHIEDENIS, CKV EN KUNST ALGMEEN KAN NOG TOT 30 APRIL 2016  Ben je student of docent-en-werkzaam-in-het-VO en heb je een universitaire master kunstgeschiedenis en wil je een universitaire eerstegraadsbevoegdheid kunstgeschiedenis, CKV en kunst algemeen behalen, dan kun je jezelf nog tot 30 april 2017 aanmelden. NB dat kan alleen wanneer je een universitaire Master of doctoraal kunstgeschiedenis of aanverwant vak hebt behaald. Voor docenten met een WO Master kunstgeschiedenis die werkzaam zijn in het VO geldt dat zij via een lerarenbeurs een tegemoetkoming in de collegegelden kunnen krijgen evenals gelden voor studieverlof. Wanneer je docent in het VO bent met een HBO achtergrond dan kun je via een schakelprogramma eerst een WO Master kunstgeschiedenis behalen en daarna alsnog doorstromen naar de lerarenopleiding. Meer informatie over instroomeisen en lerarenbeurs is te vinden via de tab 'Docentenopleidingen' in het linkermenu op deze website.

 

CKV VERSIE 2.0: M.T.A. van de Kamp & A.M. van der Vlies. (2013). CKV versie 2.0. Hoe kunnen we leerlingen nog beter leren kunst te waarderen. Een publicatie, verschenen tijdens de CKV docenten dag van 4 oktober 2013, van het Expertisecentrum Vakdidactiek Kunsttheorie / Interfacultaire lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam, 2013.

DOORLOPENDE LEERLIJN HYBRIDE KUNSTEDUCATIE

Het overzichtsdocument met alle gegevens en achtergrondinformatie over hybride kunsteducatie is te downloaden via: Doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie. Wat is leren over en door kunst en cultuur in de 21ste eeuw? Wat zijn de 21ste eeuwse kunstvaardigheden die je leert bij het leren over en door kunst en cultuur? De doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie bestaat uit A) een kunstvaardigheden leerlijn, is gericht op het steeds verder ontwikkelen van het geheel van de 21ste eeuwse kunstvaardigheden: affectieve, sensomotorische, cognitieve, creatieve, metacognitieve en sociale vaardigheden. Zie: model van de hybride kunsteducatie  B) een conceptuele - kunstkennis - leerlijn is gericht op het leren door en over kunst in verschillende contexten, vanuit ervaringen met actuele kunstcontexten. De conceptuele - kunstkennis - leerlijn wordt gekenmerkt door embodied, imaginative cognition en bestaat uit vier kennisdomeinen: kunstvocabulaire kennis ; conceptuele kennis (kernconcepten en contexten als tijden, plaatsen en functies van kunst); procedurele kennis en attitudes (kunstvaardigheden toepassen in verschillende contexten; presenteren; communiceren en samenwerken); metacognitieve kennis (kennis en inzicht over het eigen leren (uitvoeren) van kunstvaardigheden; het eigen waarderen van kunst en zelfkennis en zelfbewustzijn, bijvoorbeeld via zelfevaluatie van het eigen (bijv. beeldende, creatieve) proces en product). De matrix van de doorlopende leerlijn hybride kunsteducatie legt een verbinding tussen de kunstvaardigheden-lijn en de conceptuele- kunstkennis-lijn. Achtergronden over het leren over en door kunst kunt u vinden via de tab 'Doelstellingen' op deze website  en een powerpointpresentatie met verdere toelichting kunt u hier vinden: Leren over en door kunst © 2012, MTAvdKamp

 

SCHEMA VOOR KUNST ANALYSE Omdat in de syllabus kunst algemeen, 2015 (zie examenblad) wijzigingen aangegeven zijn, hebben we deze wijzigingen opgenomen in de nieuwste versie van het schema kunst analyse. Het betreft een wijziging in de begrippen voor filmanalyse.

 

MUZIKALE BEGRIPPEN VOOR KUNST ANALYSE BIJ KUNST ALGEMEEN Muziekanalyse blijkt voor veel leerlingen (en ook docenten met een andere dan een muzikale achtergrond) complex te zijn. Op basis van de syllabus-begrippenlijst voor muziek bij kunst algemeen is deze toelichting op de muzikale begrippen op 2xA4  samengesteld. Een tip voor docenten beeldend, dans of drama die zich graag meer willen verdiepen in de muziek: Muzikale stijlgeschiedenis van Wouter Steffelaar. Daarin worden veel muziekvoorbeelden besproken, er zijn 2 cd's bijgevoegd met muziekfragmenten en op pag. 190-191 staat een erg duidelijke matrix met daarin de stijlperioden en de stijlkenmerken. Ook worden muzikale begrippen toegelicht. Prijs € 34,95.

 

JIGSAW - WERKVORM GERICHT OP HOGERE ORDE DENKVAARDIGHEDEN: KUNST ANALYSEREN

Hogere orde denkvaardigheden - zoals analyseren, kunst analyseren en evalueren - zijn belangrijk bij de kunsttheorie om te leren. Daarvoor hebben we onder de tab kunstanalyse verschillende werkvormen toegelicht. Een nieuwe werkvorm is de JIGSAW MASSACULTUUR, waarbij iedere leerling in twee soorten expertise-groepen ingedeeld wordt: de projectgroep en de expertgroep, afwisselend werken zij in de ene les in hun projectgroep en in de andere les in hun expertgroep. Achtergronden over de Jigsaw als werkvorm zijn te vinden via http://www.jigsaw.org/overview.htm  en op deze website (het word document bevat nog meer uitleg). Meer info, zie de tab: 'Doelstellingen' en vervolgens 'Werkvormen' op deze website

 

KUNST IN DE KLAS - Debat over 'Kunst in de klas' georganiseerd door KNAW - Akademie van Kunsten en Boekman. Dit debat vond plaats in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. In de kunst draait het om verbeelding, inzicht, denkkracht, motoriek en overdracht van ideeën. Cruciaal in de maatschappij waarin de veranderingen elkaar in snel tempo opvolgen en waar complexe vraagstukken vragen om creatieve denkers en doeners. Het huidige onderwijs richt zich te weinig op het ontwikkelen van dit soort vaardigheden. De video van Marie-Thérèse van de Kamp kun je via deze link vinden.

  
ALLE A4TJES MET COMPACTE KENNIS PER KUNST ALGEMEEN ONDERWERP COMPLEET  Inmiddels zijn alle onderwerpen voor kunst algemeen samengevat op 1 x A4.

WAAROM KUNSTVAKKEN KIEZEN?

Er was ooit een folder van een van de vakverenigingen om uit te delen aan leerlingen, zodat zij informatie kregen over het kiezen van een kunstvak als examenvak. Hierbij een folder die recent ontwikkeld is. Hierbij de Folder Waarom kunstvakken kiezen?.

 

 

WEBLINKS: